ÇATALDERE KÖYÜ

Aşağı Mahalle
Orta Mahalle
Yukarı Mahalle
(Resimler üzerinde Tıkla)

ÇATALDERE KÖYÜ GENEL BİLGİ

    Çataldere Köyü Erzurum İli’ne bağlı bir ilçe olan Tortum’un, en uzak köylerinden biridir.İspir ilçesi ile sınırı olan güzel ve şirin bir köydür.Serdarlı Belediyesi (Yukarı Ödük), Uzun kavak Köyü (Verinkağ),Aşağı Ödük(Küçükdere), İspir Devedağı Köyü (Mezire) veİspir ilçesinin bir çok köyü ile sınırı vardır. Çataldere Köyü  yer ve oluşum açısından engebeli ve dağlık bir  arazidir. Köy üç mahalleden oluşup,mahalleler nerdeyse dağlar arasındaki düzlüklerde ve küçük vadilerde kaybolmaktadır.. Bu dağların çoğunun üzerleri   ormanlarla kaplıdır. Ayrıca yüksek kesimlerinde yer alan dağlarda, köyün tarihi boyunca  yaylalar kurulmuştur. Dağlarında çıkan kaynak suları ve  küçük akarsular toplanıp  Tortum Çayı’na karışıp Tortum gölüne ulaşmaktadır.

    Çataldere Köyü sürekli dışarıya göç vermektedir. Bir zamanlar 60-70 haneyi bünyesinde toplayan ve barındıran köy şu anda 8 hanedir. Köyün yukarı ve orta  mahallelerinde yaptırılan okullar öğrenci sayısının yeterli olmaması nedeni ile kapalıdır.Köyün il merkezine uzaklığı 106 km ,ilçe merkeze uzaklığı ise  64 km dir.Köye bilhassa kışın ulaşım oldukça güçtür.Köyün yerli halkına ve kendisine ait ulaşım aracı yoktur. Çevre Köylere ait araçlarla ulaşım yapılmaktadır.2000 Nüfus sayımına göre   nüfusu52 kişi dolayındadır. Bu nüfusun çoğunu köye yaz tatili ve mevsimlik olarak gelen aileler oluşturmaktadır.

    Köy toprakları Tortumu- İspire bağlayan yol üzerinde, dağlık ve derin vadilere yayılmış bir arazi üzerindedir.  Halkın başlıca geçim kaynağı hayvancılıktır. Tabii çayır ve mera alanları büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığa çok müsaittir.Son yıllarda nüfusunun dışarıya göç vermesi nedeni ile besicilik daha da  uygun hale gelmiştir.Çataldere Yaylası;  derme çatma taş ve ağaçlardan yapılmış evlere sahiptir. Hayvan otlatma ve hayvansal gıdalar üretim açısından oldukça doğal ve uygun bir yapıya sahiptir. Soğuk ve tatlı suları ile meşhurdur.Köyde ve Yaylada Osmanlı Rus harbinin kalıntılarına da rastlanmaktadır.Vadi tabanlarında yer alan kesimlerde çok nadirde olsa meyveler olmaktadır. Dağ köyü olduğu için meyveciliğe elverişli değildir.

   Çataldere Köyü  tabiat güzellikleri bakımından çok meşhurdur. Vadiler boyunca yeralan 3 mahalle, bahçeleri ,tarlaları ,ağaçları ve doğal hali ile  eşsiz güzelliklere sahiptir. Köy halkı genelde Karadeniz ve Rize kökenli olduğu için ,Karadenizin; kültürü,konuşma dili,mimarisi insanlara ve evlerin şekline yansımaktadır. Ev ve konutlar ahşap,yığma ve çatılı binalardan oluşmaktadır. Yazın dinlenme ve tatil için çok uygundur.

    Köyün tarihinde ilk yerleşim pek bilinmemekle birlikte   Tortum ilçesinde Medler, Romalılar, Bizanslıların  yaşadıkları sanılmaktadır. Tortum ilçesine  Tortum isimli bir Türkmen aşireti yerleşmiş,bu aşiretin ismi ile de yöre ve köyleri anılmaya başlamıştır. Tortum ilçesi XIX.yüzyılın sonlarında Erzurum vilayetinin merkez sancağına bağlı bir kaza olarak yönetilmekte idi. Bu kazanın merkezi de bugün Artvin ilinin Yusufeli ilçesi sınırlarında yer alan Nihah (Yokuşlu) Köyü’nde idi. Sonradan ilçe merkezi Tortum Çayı Vadisinde yeniden kurulmuştur. Yalnız kalıntılar ve köylere verilen eski isimlere bakıldığında Tortum'un köylerinde Ermenilere ait yaşantı izleri ve bazı köylerde kiliselere ve özel tapınaklara rastlanmaktadır.

KöyAdı

 Çataldere Köyü

Muhtarı

 Hanifi AYDIN

2000 Nufus sayısı  52
İl merkezine Uzaklığı  106
İlçe Merkezine Uzaklığı 64
Muhtarlık Telefon  0539 889 35 34 (Orta mahalle)
Mahalle sayısı  3 (Aşağı,Orta,Yukarı)


KÖYÜN EKONOMİK DURUMU

 

     Çataldere Köyü'nün ekonomisinin temeli tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Kullanılan arazinin az ve verimsiz oluşu işsizliğe neden olmaktadır. Bu yüzden dışarıya göç vermektedir. Tarım ve hayvancılık yapılan köyde tarım alanları dar ve yetersizdir. Akarsu ve dere kenarlarında çayır ve tarlalar yer almaktadır.Köyde yetiştirilen önemli tarım ürünleri yonca, korunga gibi yem   bitkileri ve arpa buğday dır. Dağ köyü olduğu için Meyve üretilmemektedir. Hayvan varlığı olarak ta büyük baş , küçük baş ve kümes hayvanları beslenmektedir.Son yıllarda köy ve civarında besicilik ön plana çıkmıştır.

 

    Ayrıca köyün eski sakinleri yani dışarıya göç etmiş olan kişiler köyü yazlık olarak ta kullanmaktadırlar.


SAĞLIK VE SOSYAL DURUM

 

   Köy de halkın oturduğu evler eski ahşap ve yığma binalardan oluşmaktadır. Günün standartlarına uygun konutlar az sayıda bulunmaktadır. Köyde halk çoğunlukla kendi imkanları ile yaptığı yığma ve ahşap binalarda ikamet etmektedirler. Kamu binası olarak iki ilköğretim okulu bulunmaktadır. Fakat öğrenci yetersizliği nedeni ile ikisi de kapalıdır.
Köyün üç mahallesinde de   elektrik ve telefon vardır. Ayrıca üç mahalleye de su imkanı sağlanmıştır. Sağlık hizmetlerinden ise köye 10 km uzaklıkta olan Serdarlı Belediyesi'nden yararlanılmaktadır. Köy sakinlerinin öğrenim çağındaki çocukları taşımalı eğitim sisteminden yararlanmaktadırlar.Köyde maddi ve ekonomik durumu iyi olan aileler çocuklarının eğitimini, meslek ve statü sahibi olmalarını  imkanları ölçüsünde sağlamaya çalışmaktadırlar. Köyden çok sayıda öğretim görevlisi öğretmen ve teknik elemanlar bu imkanlar dahilinde yetiştirilmiştir.

 

TURİSTİK YERLER

 

 

Gözelerin Su Buzlu Pungar

 

(Resim Üzerinde Tıkla)

Çok soğuk ve tatlı bir sudur.Bu gözede piknik yapmak et,ızgara ve cağ kebap yemek ayrı bir keyiftir.Sudan içip yedikçe insanın iştahı daha da açılmaktadır.Piknik yapma ve dinlenme yeri için önerilir.

 

(Resim Üzerinde Tıkla)

Yayla mevkiinde yüksek rakımda her mevsim içinde buz bulabileceğiniz, suyunu yudumladıkça daha da çok içeceğiniz içme ve kaynak suyudur.Mevki olarak Çirman'ın boğazın altında eski yaylanın üst kısmında taşlık bir alan içinde bulunmaktadır. 

Zelküf'ün Yaylası Osmanlı Rus Harbi Sperleri


(Resim Üzerinde Tıkla)

Yayla civarında yayladan bayağı yüksek rakımda eski yaylanın ilk kurulduğu yerdir.Burada eskiden kurulan yaylanın kalıntılarına rastlanmaktadır.Hemen yanında Sultan Nine Gözesi bulunmaktadır.


(Resim Üzerinde Tıkla)

Yayla civarında yayladan yüksek rakımda Çirman Düzlüğü'nün yaylaya bakan kısmında yer almaktadır.Bu sperler Osmanlı Rus Harbi döneminde Ruslara karşı savunma amaçlı oluşturulmuş Çukur şeklinde taş yığınlarıdır. Halen daha bu sperler etrafında boş mermi kovanları bulunmaktadır.Hemen alt kısmında Rus askerlerinin rivayete göre geçtiği patika yol bulunmaktadır.

Çirman Bulanık


(Resim Üzerinde Tıkla)

Yayla mevkiinde yayladan yüksek rakımda çok geniş bir düzlüktür.Erzurum İspir ilçesi sınırlarına dahildir.Bu düzlük yazın İspir ilçesi ve Çataldere Köyü için çok değerli ve yararlıdır. Hayvan otlatmak, atları sürü halinde serbest bırakmak , ticaret amacı ile beslenen hayvan ve sürüleri otlatmak ve geçici olarak barındırmak amaçlı kullanılmaktadır.


(Resim Üzerinde Tıkla)

Bu düzlükte İspir ilçesine aittir. Çataldere Köyü yazın bu düzlükten de mera olarak yararlanmaktadır. Göçebe çobanlar ve hayvanları için uzun süre konaklama yeri olarak kullanılmaktadır. Bu düzlükte eski mezarlar bulunmaktadır.Ayrıca eski yaylaya bakan eteğinde ,üzüm bahçeleri olduğu rivayet edilen kenarları çevrilmiş alanlar yer almaktadır. Sinekli taşı ile meşhurdur.

Koç Katan

Kara Pungar


(Resim Üzerinde Tıkla)

Çataldere Köyü'nü İspir ilçesi Devedağı köyüne ve Kale köyüne bağlayan araba yolunun bulunduğu mevkidir. Bu mevkide zamanında Ruslar tarafından yapılmış olan araba yolu kalıntılarına da rastlanmaktadır.Üst kısmında meşhur Fısirik dağı yer almaktadır. Ayrıca bu mevkide Deve Yatağı denen yerde meşhurdur.Yukarı mahallenin tam karşısında yer almaktadır.

 


(Resim Üzerinde Tıkla)

Zelküf'ün yaylanın karşısında kaynak suyu bayağı fazla olan soğuk ve lezzetli bir sudur.Çataldere suyunun başlangıç yeridir.Bu kaynak ispir ilçesine çok uzak olmasına rağmen yapılan arkla İspir ilçesi köylerine kadar ulaştırılmıştır.Burda Cağ kebabı yemenin lezzeti bir başkadır.